Czytelnik Radzimy.co pyta:

Jak dokonać działu spadku?

Interesuje mnie dokładna procedura działu spadku. Spadek odziedziczyło kilku spadkobierców na podstawie ustawy.

Spadkobiercy mają do wyboru dwa sposoby. Pierwszym z nich jest zawarcie umowy, a drugim uzyskanie orzeczenia sądu.

Umowny dział spadku

Przy zawieraniu umowy o dział spadku pamiętamy o następujących sprawach:

  • Umowę zawierają wszyscy spadkobiercy.
  • Ustawodawca nie stawia przed nami wymagań w zakresie treści umowy. Obowiązują ogólne zasady zawierania umów. Przykładowo określamy, jakie składniki majątkowe komu przypadają lub czy spadkobiercy przewidują spłaty na rzecz jednego czy kilku z nich.
  • Nie jest wymagane, aby spadkobiercy podzielili cały spadek. Może to być jedynie określona część, na przykład nieruchomość.
  • Co do zasady umowa nie musi być zawarta w formie pisemnej albo szczególnej (na przykład w formie aktu notarialnego). Niekiedy jednak przepisy prawa wymagają od nas przy przenoszeniu własności określonych rzeczy zachowania formy pisemnej albo szczególnej (np. przy sprzedaży nieruchomości). W takich sytuacjach, jeżeli w skład spadku wchodzi taka rzecz, umowa o dział spadku musi również być zawarta w formie wymaganej dla przeniesienia własności tej rzeczy. Tak będzie, gdy do spadku należy nieruchomość. Wówczas umowa o dział spadku musi być sporządzona w formie aktu notarialnego.
  • Jeżeli zawieramy umowę w formie aktu notarialnego to notariusz poprosi nas o przedłożenie niektórych dokumentów. Będzie to np. postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku lub odpis z księgi wieczystej (jeżeli w skład spadku wchodzi nieruchomość).

Sądowy dział spadku

Drugim sposobem jest sądowy dział spadku. Dział spadku wówczas dokonuje się na mocy orzeczenia sądu. Wydania takiego orzeczenia może żądać zarówno jeden ze spadkobierców, kilku z nich, a nawet wszyscy łącznie. Aby wszcząć postępowanie w tej sprawie należy złożyć wniosek. Składamy go do sądu rejonowego, w którego okręgu spadkodawca miał ostatnie miejsce zamieszkania. Jeżeli jego miejsca zamieszkania w Polsce nie da się ustalić, to do sądu miejsca, w którym znajduje się majątek spadkowy lub jego część. Jeżeli w ten sposób również nie udało nam się określić właściwego sądu pozostaje nam złożenie wniosku do sądu rejonowego dla m. st. Warszawy.

Składając wniosek należy pamiętać o:

  • Oznaczeniu sądu, do którego go składamy.
  • Podaniu imienia i nazwiska lub nazwy wnioskodawcy oraz uczestników postępowania (uczestnikami są spadkobiercy lub ich następcy prawni czyli na przykład spadkobiercy spadkobierców oraz zapisobiercy). W razie potrzeby również podajemy przedstawicieli ustawowych i pełnomocników wnioskodawcy/wnioskodawców. Ponadto wskazujemy ich miejsca zamieszkania lub siedziby.
  • Oznaczeniu rodzaju pisma (w tym przypadku jest to wniosek o dział spadku).
  • Określeniu żądania, na przykład „wnoszę o dokonanie działu spadku (określamy o jaki spadek chodzi) w sposób następujący: (określamy, jak chcemy podzielić spadek).
  • Przytoczeniu okoliczności uzasadniających żądanie czyli o uzasadnieniu wniosku. W tym miejscu podajemy okoliczności, które uzasadniają nasze żądanie, co do określonego sposobu działu spadku. Powołujemy postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia, podajemy, co z niego wynika. Wskazujemy również, co wchodzi w skład spadku. Gdy do spadku należy nieruchomość opisujemy ją, podajemy jej nr księgi wieczystej. Wskazujemy także okoliczności, które przemawiają za określonym w żądaniu sposobem działu spadku (np. podajemy, że dotychczas z określonego składnika spadku korzystał wyłącznie jeden spadkobierca i to uzasadnia przyznanie właśnie jemu tego składnika).
  • Powołaniu postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowanego aktu poświadczenia dziedziczenia, najlepiej w miejscu przeznaczonym na uzasadnienie wniosku. Nie ma konieczności fizycznego załączenia wspomnianego postanowienia sądu. Wystarczy, że w treści wniosku powołamy się na datę jego wydania, sąd oraz sygnaturę akt. Jeżeli natomiast dysponujemy zarejestrowanym aktem poświadczenia dziedziczenia to musi być on dołączony do wniosku. Uwaga! Jeżeli nie posiadamy wskazanych dokumentów to sąd wyda postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku w toku postępowania działowego. O tym czym są te dokumenty można przeczytać tutaj: Stwierdzenie nabycia spadku czy sporządzenie aktu poświadczenia dziedziczenia?
  • Dołączeniu spisu inwentarza. Jest to spis aktywów spadku wraz z podaniem ich wartości. Jeżeli spis inwentarza nie został sporządzony, należy we wniosku wskazać majątek, który ma podlegać działowi.
  • Wskazaniu testamentu lub kilka testamentów oraz określeniu gdzie zostały złożone i gdzie się znajdują. Oczywiście tylko wtedy, gdy testament/testamenty zostały sporządzone.
  • Przedstawieniu dowodów potwierdzających, że nieruchomość stanowiła własność spadkodawcy w wypadku, gdy w skład spadku wchodzi nieruchomość. Czyli na przykład wyciąg z księgi wieczystej.
  • Podpisaniu wniosku przez składającego/składających wniosek albo przez przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika.
  • Wymienieniu załączników. Podajemy wszystkie dokumenty, na które powołujemy się we wniosku. Na przykład wyciąg z księgi wieczystej, spis inwentarza, zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia. Ponadto dołączamy do wniosku i wymieniamy w załącznikach odpisy wniosku i załączników (w liczbie równej wszystkim uczestnikom postępowania), gdy ustanowiliśmy pełnomocnika również załączamy pełnomocnictwo oraz potwierdzenie uiszczenia opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Dołączamy także potwierdzenie uiszczenia opłaty od wniosku.
  • Podaniu wartości przedmiotu sprawy (uwzględniamy wartość spadku).

Opłata od wniosku o dział spadku wynosi 500 złotych. Jeżeli wniosek zawiera zgodny projekt działu spadku, opłata zmniejsza się do 300 złotych. Jeżeli wniosek o dział spadku połączony jest ze zniesieniem współwłasności opłata jest równa 1.000 złotych. W przypadku zgodnego projektu działu spadku i zniesienia współwłasności jest to 600 złotych.

Zapraszam do udziału w dyskusji. W razie wątpliwości można zadawać pytania.

2 myśli nt. „Jak dokonać działu spadku?

  1. Bardzo dokladnie i wyczerpująco napisana porada jak sporządzić umowe
    działu.spadku. Znakomita robota. Bardzo dziękuję bowiem jestem w trakcie
    gromadzenia dokumentów. Mam tylko pytanie, czy powinieniem jako wnioskodawca
    złozyć jednocześnie wniosek o nabycie spadku i umowe o dział spadku czy też czekać na postanoowienie sądu o nabyciu spadku?

  2. Odpowiedz jest zrozumiała, ale co w przypadku gdy nie znamy dalszych spadkobierców(SIOSTRA PO ZMARŁEJ MATCE MIESZKAŁA ZA GRANICĄ ,JUZ NIE ŻYJE ,ALE DZIECI SĄ SPADKOBIERCAMI,A JA NAWET NIE WIEM ILE ICH BYŁO 2LUB3). Spadek po mamie która odziedziczyła1/7 ja dziedzicze w 2/42. Czy muszę podać adresy wszystkich spadkobierców?